UNESCO destekli yeni bir araştırma, Güneydoğu Avrupa ve Türkiye’de haberlerin okura ulaşmasında sosyal medya platformları, arama motorları ve algoritmaların belirleyici hale geldiğini ortaya koydu.
Araştırma, Güneydoğu Avrupa Medyanın Profesyonelleşmesi Ağı (SEENPM) tarafından, UNESCO desteğiyle yürütülen “Güneydoğu Avrupa’da Medyaya Güvenin İnşası: Kamusal Bir Değer Olarak Gazeteciliğe Destek” projesi kapsamında hazırlandı.
“Governance of Social Media Platforms and Regulation of Online Media” başlıklı çalışmada Arnavutluk, Bosna Hersek, Karadağ, Kuzey Makedonya, Sırbistan ve Türkiye’de dijital platformların haber erişimi üzerindeki etkisi incelendi.
Araştırma kapsamında bölgede faaliyet gösteren küçük, orta ve büyük ölçekli 71 medya kuruluşuyla görüşme ve anket yapıldı. Bu kuruluşların 10’u Arnavutluk, 10’u Bosna Hersek, 8’i Karadağ, 14’ü Kuzey Makedonya, 12’si Sırbistan ve 17’si Türkiye’den seçildi.
Çalışmaya göre sosyal medya platformları, özellikle dijital doğumlu, yerel ve kamu yararına yayın yapan medya kuruluşları için okura ulaşmada temel kanallardan biri haline geldi.
Araştırmada, haber merkezlerinin başlık, paylaşım zamanı, görsel kullanım ve içerik formatlarını platformların çalışma mantığına göre uyarlamak zorunda kaldığı belirtildi.
Buna karşılık, birçok medya kuruluşunun algoritma değişikliklerine uyum sağlamak, görünürlük için ödeme yapmak veya teknik kapasite geliştirmek için yeterli insan kaynağına ve mali imkana sahip olmadığı kaydedildi.
Çalışmada, bazı gazetecilik içeriklerinin platformlarda kaldırıldığı, görünürlüğünün düşürüldüğü, gelir elde etmesinin engellendiği ya da kısıtlandığı örneklere de yer verildi. Bu durumun özellikle yerel dil, bağlam ve kamu yararı taşıyan haberlerin otomatik sistemler tarafından doğru değerlendirilememesinden kaynaklanabildiği ifade edildi.
Araştırma, platformlardan daha fazla şeffaflık, etkili itiraz mekanizmaları, doğrulanmış gazetecilik içeriklerinin daha iyi tanınması ve yerel dil kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
UNESCO destekli çalışma, dijital platformların haber erişimindeki rolünün artmasıyla birlikte medya özgürlüğü, bilgiye erişim ve kamu yararına gazetecilik açısından yeni düzenleme ve işbirliği modellerine ihtiyaç duyulduğunu ortaya koydu.
Kaynak: UNESCO
